ศาลไม่สามารถจำกัดสิทธิโดยใช้กฎหมายลำดับรอง

ภายใต้หลักการพื้นฐานของหลักนิติธรรมและรัฐธรรมนูญ การจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยเฉพาะการกำหนดความผิดและโทษ จะต้องกระทำโดยอาศัยอำนาจของกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ หรือกฎหมายแม่บทเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันปรากฏว่าศาลได้มีการออกกฎ ระเบียบ และข้อกำหนดภายในที่เกินขอบเขตการจำกัดสิทธิของประชาชนโดยผิดหลักการ กล่าวคือ

• กำหนดความผิดโดยกฎหมายลำดับรอง: ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ ความผิดฐานละเมิดอำนาจศาล ซึ่งรายละเอียดและพฤติการณ์ที่ถือเป็นความผิดไม่ได้ถูกกำหนดไว้อย่างละเอียดชัดเจนในกฎหมายแม่บท (เช่น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 30-33) แต่กลับถูกกำหนดโดย ประกาศหรือระเบียบของแต่ละศาล ซึ่งอาจมีความแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่
• ขาดความเป็นเอกภาพทางกฎหมาย: การกำหนดความผิดและโทษโดยระเบียบภายในศาล ทำให้เกิดความไม่แน่นอนและขาดความเป็นเอกภาพทางกฎหมาย เช่น กรณีประกาศของอธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่งที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดอำนาจศาลในกรณีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งเป็นการจำกัดสิทธิของประชาชนโดยกฎหมายลำดับรอง

พรรคประชาชนมีข้อเสนอในการปรับปรุง 2 ประการ เพื่อให้การจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนเป็นไปตามหลักนิติธรรม

1. สร้างความแน่นอนในการจำกัดสิทธิ
   • จำกัดการกำหนดความผิด/ความรับผิด ผ่านกฎหมายลำดับชั้นพระราชบัญญัติหรือกฎหมายแม่บทเท่านั้น ไม่อนุญาตให้กฎหมายลำดับรองของศาลมากำหนดความผิดและโทษที่ไม่มีฐานอำนาจชัดเจน
2. กำหนดแนวทางให้กฎของศาลมีความเป็นเอกภาพ
   • กำหนดแนวทางให้การออกกฎ ระเบียบ และข้อบังคับต่าง ๆ ของศาลต้องเป็นไปใน ระบบเดียวกัน เพื่อให้มีความเป็นเอกภาพและมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ

1. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.แพ่ง)
   • แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 30 - 33 (ส่วนที่เกี่ยวกับอำนาจของศาลในการดำเนินคดีเกี่ยวกับการละเมิดอำนาจศาล) เพื่อกำหนดขอบเขตความผิดให้ชัดเจนในกฎหมายแม่บท
2.  ยกเลิกกฎหมายลำดับรองที่จำกัดสิทธิประชาชน
   • ยกเลิกกฎ ระเบียบ และข้อกำหนดภายในของศาล ที่มีเนื้อหาเป็นการจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างไม่ถูกต้องตามหลักการว่าด้วยการจำกัดสิทธิโดยกฎหมายลำดับชั้นพระราชบัญญัติ