ส้มสู้ไฟป่า แก้ปัญหา PM2.5

หนึ่งในต้นตอสำคัญของฝุ่นพิษ PM2.5 ในประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือคือ ไฟป่า ซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรังมากว่า 10 ปี ปัจจุบันภารกิจดับไฟป่าถูกแบ่งตามประเภทพื้นที่ (ป่าอนุรักษ์โดยกรมอุทยานฯ และป่าสงวนโดยท้องถิ่น) แม้ภารกิจจะชัดเจน แต่สิ่งที่ ไม่เคยชัดเจนคือ "งบประมาณ" ที่มักถูกตัดลดอย่างมหาศาล และระเบียบที่ล็อกสเปกจนเจ้าหน้าที่ไม่มีอุปกรณ์ที่ใช้งานได้จริง

1. งบประมาณไม่เพียงพอและล่าช้า: ท้องถิ่นที่รับผิดชอบไฟป่าในป่าสงวนมักถูกตัดงบประมาณจากระดับพันล้านเหลือเพียงหลักร้อยล้านบาททั่วประเทศ ทำให้ต้องรอ "งบกลาง" ซึ่งมักจะมาถึงหลังจากไฟดับไปแล้ว

2. ขาดแคลนอุปกรณ์และเทคโนโลยี: เจ้าหน้าที่ขาดอุปกรณ์ทุ่นแรงพื้นฐาน เช่น รถมอเตอร์ไซค์วิบาก, เครื่อง AED, และที่สำคัญที่สุดคือ โดรนตรวจจับความร้อน ทำให้หลายครั้งเจ้าหน้าที่ต้องเดินเท้าเข้าป่าลึกอย่างยากลำบากแต่กลับ "หลงพิกัด" เพราะไม่มีข้อมูลที่แม่นยำ

3. สวัสดิการย่ำแย่และอุปกรณ์ใช้ไม่ได้จริง: อาสาดับไฟป่าได้รับค่าตอบแทนน้อยนิด รัฐไม่สามารถจัดซื้อประกันชีวิตให้ได้เนื่องจากติดระเบียบ และการบังคับซื้ออุปกรณ์ที่ใช้งานไม่ได้จริง เช่น "ลาโค่" หรือไม้ตบไฟ ในพื้นที่ที่ควรใช้เครื่องเป่าลมหรือโดรน

4. ข้อมูลไม่ทันการณ์: ข้อมูลจุดความร้อนจากดาวเทียมที่รายงานเพียง 2 ครั้งต่อวัน ไม่เพียงพอต่อการควบคุมไฟที่ลุกลามอย่างรวดเร็ว

พรรคประชาชนเสนอการยกระดับการจัดการไฟป่าให้เป็น ระบบบริหารความเสี่ยงภัยพิบัติ ที่สมบูรณ์ ตั้งแต่การป้องกันไปจนถึงการฟื้นฟู โดยมีเป้าหมายหลักคือ

• งบประมาณรายจ่ายประจำที่ชัดเจน: เลิกพึ่งพางบกลางเป็นหลัก และจัดสรรงบประมาณล่วงหน้าให้เพียงพอต่อภารกิจ

• ระบบข้อมูลและบัญชาการเอกภาพ: ใช้เทคโนโลยีเรียลไทม์เชื่อมโยงข้อมูลระดับพื้นที่สู่ศูนย์บัญชาการ

• กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น: ให้อำนาจและงบประมาณ อบจ. และ อบต. ในการจัดการปัญหาตามบริบทพื้นที่

• ยกระดับสวัสดิการเจ้าหน้าที่: คุ้มครองความปลอดภัย สิทธิ และจัดหาประกันชีวิตให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคนอย่างเป็นธรรม

1. เทคโนโลยีเฝ้าระวังและการบิน (Air & Space Tech)

• ดาวเทียมเรียลไทม์: พัฒนาการใช้ดาวเทียมตรวจจับ Hotspot ให้มีความถี่สูงขึ้น และส่งเสริมดาวเทียมขนาดเล็กของไทยเองเพื่อให้ตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์

• ศูนย์ควบคุมการบินเฉพาะกิจ: บูรณาการใช้เฮลิคอปเตอร์และโดรน พร้อมปรับกฎระเบียบให้เจ้าหน้าที่ใช้โดรนในพื้นที่ภัยพิบัติได้อย่างคล่องตัวโดยไม่ผิดกฎหมาย

• Tracking การจัดการเชื้อเพลิง: ใช้ระบบดิจิทัลติดตามว่าพื้นที่ไหนมีการชิงเผาหรือจัดการเชื้อเพลิงไปแล้วบ้าง เพื่อประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า

2. ปลดล็อกท้องถิ่นและงบประมาณ

• แก้กฎหมายล็อกสเปก: แก้ไขระเบียบจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้ท้องถิ่นซื้ออุปกรณ์ที่ "เหมาะกับป่าในพื้นที่" เช่น เครื่องเป่าลมกำลังแรงแทนไม้ตบไฟ

• งบประมาณสู่พื้นที่: จัดสรรงบประมาณให้ อบจ. ทำงานร่วมกับชุมชนในการสร้างแนวกันไฟและเตรียมทีมตอบสนองไว

3. สวัสดิการและอุปกรณ์ความปลอดภัย

• ปรับสัญญาจ้างทีมดับไฟป่า: เปลี่ยนแรงงานรายวันเป็นสัญญาจ้าง 3-5 ปี เพื่อสร้างความมั่นคงและสะสมความเชี่ยวชาญ

• ประกันชีวิต 100%: รัฐสนับสนุนงบประมาณซื้อประกันชีวิตและอุบัติเหตุให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคน

• สนับสนุนอุปกรณ์ในจุดอับสัญญาณ: จัดหา GPS และวิทยุสื่อสารที่ใช้งานได้แม้อยู่ในจุดอับสัญญาณ พร้อมเครื่อง AED และชุดออกซิเจนประจำทีม

4. ให้ประชาชนร่วมเป็นหูเป็นตา

• เชื่อมโยงสิทธิที่ดิน: แก้ไขปัญหาไฟป่าที่ต้นตอโดยเชื่อมโยงกับการจัดการสิทธิที่ดินทำกินในเขตป่า เพื่อให้ชาวบ้านร่วมเป็นหูเป็นตาและดูแลรักษาป่าร่วมกับรัฐ