จัดระเบียบที่ดินรัฐ คืนประโยชน์สู่ประชาชน

ประเทศไทยมีที่ดินของรัฐจำนวนมหาศาลแต่ขาดการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดปัญหาการถือครองกระจุกตัวและที่ดินทับซ้อนกับประชาชน

• ที่ราชพัสดุ (Treasury Land): มีเนื้อที่กว่า 12.72 ล้านไร่ โดยหน่วยงานที่ถือครองมากที่สุดคือ กระทรวงกลาโหม (ประมาณ 6.25 ล้านไร่ หรือ 50% ของทั้งหมด)
• ที่สาธารณประโยชน์ (Public Land): มีเนื้อที่ตามทะเบียนกว่า 20.85 ล้านไร่ แต่มีปัญหา "ตัวเลขทิพย์" กล่าวคือ กว่า 58% (ประมาณ 11.98 ล้านไร่) ยังไม่สามารถออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง (นสล.) ได้ เนื่องจากไม่ทราบแนวเขตชัดเจนและทับซ้อนกับพื้นที่ทำกินของประชาชน ทำให้การบริหารจัดการจริงล้มเหลว

เราจะปฏิรูปโครงสร้างการบริหารจัดการที่ดินรัฐใหม่ เพื่อลดความซ้ำซ้อนและใช้ประโยชน์ให้คุ้มค่าที่สุด ผ่าน 3 มาตรการหลัก

1. รวมศูนย์กฎหมาย 

• แก้ไข พ.ร.บ.ที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2562 ให้ครอบคลุมการบริหารจัดการทั้ง "ที่ราชพัสดุ" และ "ที่สาธารณประโยชน์" อยู่ภายใต้มาตรฐานกฎหมายเดียวกัน เพื่อแก้ปัญหาความลักลั่นระหว่างกฎหมายที่ดินเอกชนกับที่ดินรัฐ

2. แบ่งแยกหน้าที่ชัดเจน 

• กรมธนารักษ์: ดูแลที่ดินที่หน่วยงานรัฐใช้ประโยชน์ หรือที่ดินที่รัฐให้เอกชนเช่าระยะยาว
• องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.): ดูแลที่ดินที่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ร่วมกันจริง เช่น สุสาน, หนองน้ำ, ตลาดชุมชน

3. คัดกรองและบริหารตามจริง 

• กลุ่มทับซ้อน/รัฐเลิกใช้: สำหรับที่ดินที่ยังไม่ออก นสล. และมีประชาชนอยู่อาศัย หรือหน่วยงานรัฐเลิกใช้ประโยชน์แล้ว ให้กันพื้นที่ออกและอนุญาตให้ประชาชนอยู่อาศัย/ทำกิน ตามกฎหมาย คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.)
• กลุ่มรัฐใช้จริง: สำหรับพื้นที่ที่รัฐมีความจำเป็นต้องใช้ หรือเป็นที่สาธารณะที่ใช้ร่วมกันจริง ให้เร่งรัดรังวัดและออก นสล. ให้ถูกต้อง

1. เอกซเรย์พื้นที่ 

• สำรวจและตรวจสอบแนวเขตที่ราชพัสดุและที่สาธารณประโยชน์ใหม่ทั้งหมด โดยต้องทำร่วมกับ ชุมชนและ อปท. เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ตรงกับความเป็นจริง

2. ฐานข้อมูลแห่งชาติ 

• รวบรวมข้อมูลการบุกรุกและการถือครองที่ดินรัฐทั่วประเทศ เพื่อจำแนกประเภทกลุ่มเป้าหมาย (อยู่ก่อน/อยู่หลัง/นายทุน/คนจน) สำหรับวางแผนจัดการ

3. ตีเส้นเขตแดน 

• เร่งออก หนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง (นสล.) ในส่วนที่เป็นที่ดินรัฐชัดเจนและกันพื้นที่ทับซ้อนกับประชาชนออกไปแล้ว

4. จัดระเบียบเชิงพาณิชย์ 

• ทำสัญญาเช่าให้ถูกต้องเป็นธรรมกับผู้ที่ใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ในปัจจุบัน (เช่น ตลาด, ร้านอาหาร) เพื่อนำรายได้กลับมาพัฒนาประเทศและท้องถิ่น