สร้างภูมิคุ้มกันให้เกษตรกรนอกเขตชลประทาน 1 ล้านไร่

น้ำคือหัวใจหลักของการขจัดความยากจนและยกระดับขีดความสามารถทางการแข่งขันของเกษตรไทย แต่ในปัจจุบัน พื้นที่เกษตรกรรมกว่า 150 ล้านไร่ของไทย กลับเข้าถึงระบบชลประทานเพียง 34 ล้านไร่ (23%) โดยสถานการณ์ความมั่นคงทางน้ำของเกษตรกรไทยเผชิญความท้าทายเชิงโครงสร้าง ดังนี้:

• ข้อจำกัดของแผนพัฒนาปัจจุบัน: แม้จะดำเนินงานตามแผนพัฒนาระบบชลประทานและน้ำบาดาลของหน่วยงานราชการไปจนถึงปี 2580 ประเทศไทยจะมีพื้นที่ชลประทานเพิ่มขึ้นเป็นเพียง 40% ของพื้นที่เกษตรทั้งหมด ซึ่งหมายความว่าในอีก 15 ปีข้างหน้า จะยังมีพื้นที่เกษตรน้ำฝนอีกกว่า 88 ล้านไร่ (60%) ที่ต้องเผชิญความเสี่ยงจากภัยแล้งอย่างต่อเนื่อง

• ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากร: พื้นที่นอกเขตชลประทานขาดแคลนเครื่องมือในการกักเก็บน้ำไว้ใช้เองในระดับครัวเรือน ทำให้เกษตรกรไม่สามารถวางแผนการผลิตพืชมูลค่าสูงได้

• ต้นทุนการพัฒนาที่คุ้มค่า: การพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่เกษตรน้ำฝนมีต้นทุนเฉลี่ยเพียง 10,000 - 30,000 บาทต่อไร่ ซึ่งถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าเมื่อเทียบกับความเสียหายจากภัยแล้งและผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น

หากพรรคประชาชนได้จัดตั้งรัฐบาล จะจัดวงเงินงบประมาณสนับสนุนในอัตราประมาณ 25,000 บาท ต่อปริมาณน้ำ 1,000 ลูกบาศก์เมตร หรือประมาณ 50,000 บาท/ราย เพื่อให้เกษตรกรสามารถดำเนินการดังนี้

1. ขุด/เจาะแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรในไร่นา

2. วางแผนระบบน้ำเพื่อการใช้น้ำที่มีประสิทธิภาพและเพียงพอ

3. เปลี่ยนระบบพลังงานในการสูบน้ำเป็นระบบโซลาร์เซลล์ เพื่อลดต้นทุน

4. ปรับระบบการผลิตพืชและสัตว์ให้สอดคล้องกับแหล่งน้ำใหม่

โดยหากเกษตรกรที่รวมกลุ่มกันในพื้นที่ขนาดใหญ่ร่วมกัน (เช่น คลองส่งน้ำ) และวางแผนจัดการน้ำหรือเปลี่ยนระบบการสูบน้ำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และ/หรือ ลดต้นทุนพลังงานลง จะได้รับการสนับสนุนในอัตราที่เทียบเคียงกัน และ/หรือ ใช้กองทุนจัดรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมในการสนับสนุนต่อไป

เป้าหมายการดำเนินการ 1 ล้านไร่ในระยะเวลา 4 ปี

ยุทธศาสตร์ 4 ปี สู่เป้าหมาย 1 ล้านไร่ จะดำเนินการผ่านขั้นตอนดังนี้:

1. การออกแบบมาตรฐาน: จัดเตรียมรูปแบบมาตรฐานการขุด/เจาะแหล่งน้ำ และการออกแบบระบบพลังงานทดแทนที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ที่หลากหลาย

2. การบูรณาการงบประมาณ: จัดสรรงบประมาณผ่านหน่วยงานหลัก ได้แก่ กรมพัฒนาที่ดิน, สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม และ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเริ่มนำร่อง 1,000 ล้านบาทในปีแรก

3. การมีส่วนร่วมของเกษตรกร: เปิดให้เกษตรกรเลือกรูปแบบโครงการที่ตรงกับความต้องการและบริบทการทำการเกษตรของตนเองอย่างแท้จริง

4. เทคโนโลยีการติดตามผล: ใช้เทคโนโลยีจาก สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) ผ่านแอปพลิเคชัน "Dragonfly" เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและผลิตภาพก่อน-หลังดำเนินโครงการอย่างละเอียด

5. การขยายผลเชิงคุณภาพ: จัดสรรงบประมาณเพิ่มขึ้นตามลำดับในโครงการปีถัดไป โดยอ้างอิงจากผลสัมฤทธิ์ที่ประเมินได้จากข้อมูลจริง เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย 1 ล้านไร่ภายในระยะเวลา 4 ปี